Ở miền Tây, có những người leo dừa không phải để hái trái. Họ leo lên để "lấy mật". Mỗi sáng mỗi chiều, họ cắt nhẹ đầu buồng hoa dừa còn non, treo ống hứng từng giọt nhựa trong.
Nhựa đó được nấu cô lại thành một thứ mật sánh, màu hổ phách, thơm mùi caramel. Đó là mật hoa dừa.
Nghe rất tự nhiên, rất quê hương. Và nhiều nơi quảng cáo nó như một thứ "đường lành mạnh". Tụi mình thích mật hoa dừa, nhưng cũng muốn nói thật với bạn về nó.
Trong bài này
Từ buồng hoa tới hũ mật
Cây dừa ra hoa thành từng buồng, bọc trong một lớp mo. Nếu để yên, buồng hoa sẽ thành buồng dừa.
Người lấy mật thì làm khác:
- Cắt đầu buồng hoa non và treo ống hứng. Nhựa chảy ra từ từ, trong và ngọt nhẹ.
- Hứng mỗi ngày, cắt thêm một lát mỏng để nhựa tiếp tục chảy.
- Nấu nhựa trên lửa nhiều giờ, cho nước bay hơi dần. Nhựa sánh lại thành mật.
- Nấu tiếp và khuấy thì mật kết tinh thành đường hoa dừa dạng hạt.
Một buồng hoa đã lấy mật thì không ra trái nữa. Nên mật hoa dừa là một lựa chọn của người trồng: lấy trái, hay lấy mật.
Nhưng trong hũ mật có gì?
Đây là phần quan trọng nhất. Thành phần chính của mật hoa dừa và đường hoa dừa là sucrose, chính là loại đường có trong đường mía. Phần còn lại là một ít glucose, fructose, nước, và rất ít khoáng chất.
Nói đơn giản: về mặt hoá học, phần lớn đường hoa dừa cùng một chất với đường cát trắng. Chỉ khác là nó chưa được tinh luyện, nên còn màu nâu, mùi thơm và một chút tạp chất tự nhiên.
Năng lượng cũng vậy. Mỗi gram đường hoa dừa cho khoảng 4 kcal, giống đường mía. Mật hoa dừa có nước nên loãng hơn một chút, nhưng vẫn là đường ở dạng lỏng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp đường trong mật ong, siro và các loại mật từ cây vào nhóm đường tự do (free sugars). Nghĩa là mật hoa dừa được tính chung vào giới hạn đường mỗi ngày, như đường cát.
"Chỉ số đường huyết thấp": câu chuyện phức tạp hơn
Bạn có thể gặp lời quảng cáo rằng đường hoa dừa có chỉ số đường huyết (glycemic index, viết tắt GI) chỉ khoảng 35, thấp hơn đường mía.
Con số này đến từ một phép đo ở Philippines. Một phép đo khác ở Úc lại cho kết quả khoảng trên 50, gần với đường mía hơn nhiều. Sự khác biệt có thể do mẫu đường, cách làm và cách đo.
Tụi mình rút ra hai điều:
- Chưa có con số GI thống nhất cho đường hoa dừa.
- Dù GI có thấp hơn một chút, bạn vẫn đang ăn đường với lượng calo tương đương. GI thấp không biến nó thành "không phải đường".
Muốn hiểu GI là gì, bạn xem bài chỉ số đường huyết GI và GL.
Còn khoáng chất thì sao?
Đường hoa dừa có một ít kali, sắt, kẽm, vì chưa qua tinh luyện. Đây là sự thật.
Nhưng lượng này rất nhỏ so với lượng bạn ăn. Để có lượng kali đáng kể từ đường hoa dừa, bạn sẽ phải ăn nhiều đường tới mức vượt xa giới hạn mỗi ngày. Một quả chuối hay một chén rau cho bạn nhiều kali hơn hẳn mà không kèm theo đường.
Nên đừng chọn mật hoa dừa vì khoáng chất. Hãy chọn nó vì bạn thích mùi vị của nó, và dùng với lượng vừa phải. Đó là lý do chính đáng nhất.
Mật hoa dừa, đường thốt nốt, kẹo dừa: ai là ai?
Ba cái tên này hay bị nhầm:
| Tên | Làm từ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mật hoa dừa, đường hoa dừa | Nhựa buồng hoa cây dừa | Thơm caramel, màu hổ phách |
| Đường thốt nốt | Nhựa hoa cây thốt nốt | Đặc sản vùng Bảy Núi, An Giang |
| Kẹo dừa | Nước cốt dừa nấu với đường, mạch nha | Không phải đường hoa dừa |
Cả ba đều ngon, đều là "đường có hương vị". Tụi mình so sánh chi tiết các loại đường nâu ở bài đường dừa, đường thốt nốt, đường nâu.
Ở bếp kOBE
Tụi mình có Sữa Yến Mạch Mật Hoa Dừa, ngọt bằng đường mật hoa dừa. Mỗi 100ml có 53 kcal và 9,3g carb. Một ly 250ml sẽ khoảng 130 kcal và hơn 23g carb.
Nói thẳng như trong bài: mật hoa dừa vẫn là đường. So với Sữa Yến Mạch kOBE không thêm đường tinh luyện (34 kcal, 4,5g carb mỗi 100ml), bản mật hoa dừa nhiều hơn khoảng 19 kcal và gần 5g carb mỗi 100ml. Nên bản này hợp để uống vừa phải, như một ly thưởng thức.
Nếu bạn muốn vị ngọt mà ít carb hơn, có bản Sữa Yến Mạch La Hán Quả (36 kcal mỗi 100ml). Còn nếu đang tập quen vị nhạt, bản không đường là lựa chọn nhẹ nhàng nhất. Xem cả ba bản ở trang Nguyên liệu.
Câu hỏi thường gặp
Mật hoa dừa có tốt hơn đường cát không?
Có thể thay đường cát bằng mật hoa dừa trong nấu ăn không?
Mật hoa dừa có làm đường huyết tăng ít hơn đường cát không?
Đọc tiếp
Nguồn tham khảo
- WHO (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children.
- Trung tâm Glycemic Index, Đại học Sydney: cơ sở dữ liệu GI (mục coconut sugar).
- Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source: Added Sugar.
- USDA FoodData Central: đường sucrose.
- Đọc nền: Understanding Nutrition 16th ed., chương 4; Diet Cults.




