Hộp đựng thức ăn: nhựa hay thuỷ tinh? Chuyện không nằm ở chất liệu như bạn nghĩ

Chuyện không nằm ở chất liệu, mà ở nhiệt, dầu mỡ và vết xước

Nhựa là một họ vật liệu rất lớn. Có loại làm hộp đựng đồ ăn, có loại làm ống nước, có loại làm vỏ điện thoại. Không phải loại nào cũng giống nhau.

Với hộp đựng thức ăn, điều giới khoa học quan tâm là sự thôi nhiễm (migration): một lượng rất nhỏ chất từ nhựa đi vào đồ ăn. Lượng này tăng lên khi:

• Nóng. Hâm nóng trong hộp không chịu nhiệt là trường hợp hay gặp nhất.
• Nhiều dầu mỡ. Một số chất trong nhựa tan trong dầu tốt hơn tan trong nước.
• Chua. Món có giấm, cà chua, chanh.
• Để lâu.
• Hộp đã cũ, trầy xước, mờ đục, méo mó.

Nói cách khác, cùng một cái hộp nhựa, đựng dưa leo trong tủ lạnh khác rất xa với đựng cà ri nóng rồi quay lò vi sóng.

BPA: điều đã chắc và điều còn đang tranh luận

BPA (bisphenol A) là cái tên hay xuất hiện nhất. Nó từng có mặt trong một số loại nhựa cứng trong suốt và lớp phủ bên trong lon.

Điều đã chắc:

• Năm 2012, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) không còn cho phép dùng BPA trong bình sữa và cốc tập uống của trẻ em.
• Năm 2023, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đánh giá lại và hạ mức dung nạp hằng ngày chấp nhận được của BPA xuống thấp hơn trước rất nhiều lần.

Điều còn tranh luận:

• Các cơ quan chưa hoàn toàn đồng ý với nhau. FDA vẫn cho rằng lượng BPA từ bao bì thực phẩm hiện nay là an toàn.
• Chữ "không BPA" (BPA free) không có nghĩa hộp đó không chứa chất nào khác. Vài chất thay thế cùng họ vẫn đang được nghiên cứu.

Tụi mình không muốn làm bạn sợ. Cách hợp lý là giảm những tình huống làm tăng thôi nhiễm, chứ không cần hoảng lên vì từng cái hộp.

Thuỷ tinh: nặng, dễ vỡ, nhưng vào lò thoải mái

Thuỷ tinh gần như không thôi nhiễm chất gì vào đồ ăn. Không ám màu cà ri, không giữ mùi mắm. Nhìn xuyên qua là biết bên trong có gì.

Nhưng nó cũng có nhược điểm:

• Nặng. Xách năm hộp thuỷ tinh đi làm là tập tạ nhẹ.
• Dễ vỡ. Rơi một lần là xong.
• Sợ sốc nhiệt. Lấy hộp từ ngăn đông cho thẳng vào lò nướng nóng, hoặc đổ nước sôi vào hộp đang lạnh, có thể làm kính nứt.
• Nắp thường vẫn là nhựa. Khi hâm, nên mở nắp hoặc đặt hờ lên trên, đừng đóng kín.

Còn hộp inox thì bền, nhẹ, hợp đựng đồ nguội và cơm trưa. Nhưng inox không được cho vào lò vi sóng.

Chia việc cho đúng: nhựa lo phần lạnh, thuỷ tinh lo phần nóng

Đây là công thức đơn giản tụi mình hay dùng:

Và vài thói quen nhỏ:

• Không tái sử dụng hộp đồ mang về, hộp bơ, hộp sữa chua để hâm nóng. Chúng được làm cho đồ lạnh, dùng một lần.
• Thay hộp khi đã trầy nhiều, mờ đục, méo, nứt.
• Đừng để màng bọc thực phẩm chạm vào đồ ăn khi hâm.
• Để đồ ăn nguội bớt rồi hãy đậy nắp hộp nhựa và cho vào tủ.

Chi tiết về hâm nóng có ở bài hâm nóng bằng lò vi sóng đúng cách.

Hộp tốt cho meal prep trông thế nào?

Ngoài chất liệu, hình dáng hộp cũng ảnh hưởng tới độ ngon và độ an toàn.

1. Nông và dẹt. Hộp nông làm đồ ăn nguội nhanh hơn trước khi vào tủ, và hâm đều hơn. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) khuyên chia đồ ăn nhiều ra hộp nông.
2. Nắp kín. Giữ mùi không lan sang món khác, đồ ăn không bị khô.
3. Có ngăn chia, hoặc có hộp nhỏ đựng sốt. Để sốt riêng thì rau không úng.
4. Cùng một cỡ, xếp chồng được. Tủ lạnh gọn thì hơi lạnh đi vòng dễ hơn.
5. Có chỗ ghi ngày. Một mẩu băng keo giấy trên nắp là đủ.

Không cần mua cả bộ đắt tiền. Bốn năm hộp thuỷ tinh cho những món hay hâm, vài hộp nhựa tốt cho đồ nguội và cấp đông là đủ bắt đầu.

Câu hỏi thường gặp